Η ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΑLOIS ALZHEIMER
Kάτια Δανδουλάκη .Ηθοποιός.
από συνέντευξη της στό περιοδικό "εγώ"
" Την σκέφτομαι συχνά. Ανησυχώ μήπως…έρθει απρόσκλητη .Στρογγυλοκάθεται. Δεν φεύγει. Δεν θεραπεύεται.
Σου σβήνει την μνήμη. Σε κάνει να χτενίζεσαι με την οδοντόβουρτσα. Να βάλεις το κατοικίδιο σου στο ψυγείο .
Να βγεις με τις πιτζάμες στο δρόμο. Σε γελοιοποιεί ..
Χάνεσαι μέσα στις σκέψεις σου !
Η εξασθένηση της μνήμης σου είναι σταδιακή και προοδευτική.Βυθίζεσαι μέσα στο σκοτάδι της απόγνωσης.
Η λογική φεύγει ανεπίστρεπτη και χρειάζεσαι μόνιμα έναν φροντιστή. Όταν θα εξαντληθεί η υπομονή
του θα είσαι στο έλεος της δικής σου άνοιας αδύναμη να επιβιώσεις..
Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι ο εφιάλτης πολλών ανθρώπων. Προοδευτική ασθένεια του εγκεφάλου.
Σταδιακά σου καταστρέφει την μνήμη , τη δυνατότητά σου να μάθεις κάτι, να σκέφτεσαι λογικά και να κρίνεις.
Σου ακρωτηριάζει την δυνατότητα επικοινωνίας και διεκπεραίωσης καθημερινών δραστηριοτήτων, όπως το μπάνιο και το φαγητό.
Καθώς επιδεινώνεται μπορείς να παρουσιάσεις αλλαγές στην προσωπικότητα και την συμπεριφορά σου.
Καταντάς αγχώδης, καχύποπτη και νευρική, έχεις αυταπάτες ή παραισθήσεις. Εν ολίγης δεν είσαι εσύ, μεταμορφώνεσαι σε κάποιο
άλλο άτομο που δεν θυμάται, δεν σκέπτεται και δε αναγνωρίζει τους φίλους και τους συγγενείς του.
Ξεχνάς πρόσφατα γεγονότα και δραστηριότητες, καθώς και τα ονόματα οικείων προσώπων και αντικειμένων.
Καθηλώνεσαι στην εφηβική ηλικία και στα γεγονότα που την στιγμάτισαν.
Έχεις δίπλα σου τον γιο σου, που έγινε 40 ετών ,και ζητάς να δεις τον μικρό των 5 ετών.
Έχεις αυταπάτες ή παραισθήσεις. Όταν η νόσος φθάσει σε βαριά μορφή, είσαι απόλυτα εξαρτημένη από την φροντίδα άλλων και δεν καταλαβαίνεις
που είσαι και τι θέλουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι γύρω σου. Φωνάζεις να δεις την μητέρα σου που έχει
αποδημήσει προ πολλού στον παράδεισο και κλαις που την έχεις χάσει.
Ξεκινάς να πάς στην κουζίνα και φτάνοντας εκεί σταματάς επειδή δεν θυμάσαι τι ήθελες εκεί.
Δεν ξέρεις τι να κάνεις στο μπάνιο και όταν σε παίρνει τηλέφωνο ο γιός σου του το κλείνεις λέγοντας του ότι κάνει λάθος.
Αποπροσανατολίζεσαι σχετικά με τον χρόνο και τον τόπο, με αποτέλεσμα να χάνεσαι στην ίδια σου τη γειτονιά."
Τι είναι η νόσος Alzheimer;
Η νόσος Alzheimer είναι μια προοδευτική, εκφυλιστική νόσος του εγκεφάλου που προκαλεί σοβαρές διαταραχές στη σκέψη και τη μνήμη.
Είναι ο συχνότερος τύπος άνοιας και πήρε το όνομά της από το Γερμανό ιατρό Alois Alzheimer που ταυτοποίησε πρώτος την πάθηση το 1906.
Ο Alois Alzheimer περιέγραψε την εμφάνιση «συσσωματώσεων» και «πλακών» που αργότερα διαπιστώθηκε ότι προκαλούν συσσώρευση πρωτεϊνών
στον εγκέφαλο και σχετίζονται με την επιδείνωσή του.
Η νόσος Alzheimer επηρεάζει σταδιακά την κανονική λειτουργία του εγκεφάλου προκαλώντας .......
απώλεια των νοητικών και κοινωνικών ικανοτήτων σε
βαθμό που παρεμβαίνει στην καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου.
Αυτό συμβαίνει επειδή τα νευρικά κύτταρα που βρίσκονται σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες ελέγχουν τις
νοητικές ικανότητες ενός ατόμου, αρχίζουν να εκφυλίζονται και πεθαίνουν.
Η αιτία δεν είναι ακόμα πλήρως γνωστή, αλλά μπορεί να οφείλεται στο σχηματισμό πλακών και συσσωματώσεων στον εγκέφαλο.
Τι προκαλεί τη νόσο Alzheimer ;
Οι επιστήμονες δεν έχουν κατανοήσει ακόμα πλήρως τι προκαλεί τη νόσο Alzheimer, ωστόσο είναι σαφές ότι εμφανίζεται εξαιτίας μιας
περίπλοκης ακολουθίας συμβαμάτων που λαμβάνουν χώρα στον εγκέφαλο για μεγάλη χρονική περίοδο. Στις πιθανές αιτίες συγκαταλέγονται
γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, καθώς και παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής.
Επειδή η γενετική δομή και ο τρόπος ζωής κάθε ατόμου διαφέρουν, η σπουδαιότητα του ρόλου αυτών των παραγόντων στην πρόληψη ή την
επιβράδυνση της νόσου Alzheimer διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Η γενετική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε ορισμένα άτομα με νόσο Alzheimer. Ένας σπάνιος τύπος της νόσου Alzheimer, η νόσος Alzheimer πρώιμης έναρξης,
επηρεάζει άτομα ηλικίας 30 έως 60 ετών. Ορισμένα περιστατικά της νόσου Alzheimer πρώιμης έναρξης, που εμπίπτουν στην επονομαζόμενη οικογενή νόσο Alzheimer, είναι κληρονομικά.
Η οικογενής νόσος Alzheimer προκαλείται από μεταλλάξεις (μόνιμες αλλαγές) σε τρία γονίδια. Οι απόγονοι στην ίδια γενιά έχουν πιθανότητες 50-50 να εμφανίσουν οικογενή νόσο
Alzheimer αν έπασχε ένας από τους γονείς τους.
Τα περισσότερα περιστατικά νόσου Alzheimer αφορούν τον τύπο όψιμης έναρξης που εμφανίζεται μετά την ηλικία των 60 ετών.
Αν και δεν έχει ταυτοποιηθεί συγκεκριμένο γονίδιο υπαίτιο για το συγκεκριμένο τύπο της νόσου, φαίνεται ότι γενετικοί παράγοντες αυξάνουν τον εξατομικευμένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Ο αυξημένος κίνδυνος σχετίζεται με το γονίδιο της απολιποπρωτεϊνης E (ApoE). Το γονίδιο ApoE παρουσιάζεται σε διάφορες μορφές. Μία από αυτές, η ApoE ε4, εμφανίζεται περίπου στο 40%
των ατόμων που αναπτύσσουν νόσο Alzheimer όψιμης έναρξης. Ωστόσο, τουλάχιστον το ένα τρίτο των ατόμων με νόσο Alzheimer δεν διαθέτει αυτή τη μορφή του γονιδίου.
Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου Alzheimer ;
Αν και τα συμπτώματα της νόσου Alzheimer μπορεί να ποικίλλουν σημαντικά, το πρώτο πρόβλημα που παρατηρείται σε πολλούς ασθενείς είναι παροδική απώλεια μνήμης, αρκετά σοβαρή
ώστε να επηρεάζει τη λειτουργική ικανότητα στο σπίτι ή στην εργασία, ή την ενασχόληση με διάφορα χόμπι.
Άλλα συμπτώματα είναι η σύγχυση, ο αποπροσανατολισμός σε γνώριμα μέρη, η τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος μέρος και τα προβλήματα με την ομιλία.
Η ακόλουθη λίστα περιγράφει ορισμένα από τα συνηθέστερα σημεία και συμπτώματα της νόσου Alzheimer:
* Αφαιρετική σκέψη –
Η συμπλήρωση του καρνέ επιταγών μπορεί να είναι δύσκολη όταν πρέπει να συμπληρωθεί κάτι πιο περίπλοκο απ' ό,τι συνήθως.
Ωστόσο, ένα άτομο με νόσο Alzheimer μπορεί να ξεχάσει τι είναι οι αριθμοί και τι χρειάζεται να κάνει με αυτούς.
* Αποπροσανατολισμός –
Είναι φυσιολογικό να ξεχνάμε την τρέχουσα ημέρα της εβδομάδας ή το πού πηγαίνουμε, αλλά τα άτομα με νόσο Alzheimer μπορεί να χαθούν στο δρόμο του σπιτιού τους,
να ξεχάσουν πού βρίσκονται και πώς βρέθηκαν εκεί όπου βρίσκονται και να μην ξέρουν πώς να επιστρέψουν στο σπίτι.
* Πρωτοβουλία –
Συχνά μας κουράζουν οι οικιακές εργασίες, οι επαγγελματικές δραστηριότητες ή οι κοινωνικές υποχρεώσεις.
Ωστόσο, ένα άτομο με νόσο Alzheimer μπορεί να γίνει υπερβολικά παθητικό, να κάθεται μπροστά στην τηλεόραση για ώρες, να κοιμάται περισσότερο από το συνηθισμένο ή
να μην εκτελεί τις συνήθεις δραστηριότητες.
* Κρίση –
Κανένας δεν είναι πάντα τέλειος στην κρίση του, αλλά τα άτομα με νόσο Αlzheimer μπορεί να ντύνονται χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τον καιρό, όπως, για παράδειγμα, να φοράνε πολλά ρούχα σε μια ζεστή ημέρα.
Τα άτομα με άνοια δεν καταφέρνουν να διαχειριστούν λογικά τα χρήματά τους, δαπανώντας μεγάλα ποσά σε τηλεπωλήσεις, επισκευές ή αγορά προϊόντων που δεν χρειάζονται.
* Ομιλία –
Όλοι μας δυσκολευόμαστε μερικές φορές να βρούμε την κατάλληλη λέξη, αλλά τα άτομα με νόσο Alzheimer συχνά ξεχνούν απλές λέξεις ή τις υποκαθιστούν με ασυνήθιστες διατυπώσεις
κάνοντας το γραπτό ή προφορικό λόγο δυσνόητο. Για παράδειγμα, αν κάποιο άτομο με νόσο Alzheimer δεν μπορεί να βρει την οδοντόβουρτσά του, μπορεί να ζητήσει «εκείνο το πράγμα για το στόμα».
* Τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος μέρος –
Σε όλους μας έχει τύχει να βάλουμε το πορτοφόλι ή το κλειδί μας σε λάθος μέρος. Ένα άτομο με νόσο Alzheimer βάζει τα πράγματα σε ασυνήθιστα μέρη:
το σίδερο στο ψυγείο ή το ρολόι στη ζαχαριέρα .Τήν πετσέτα τού μπάνιου στά σκουπίδια , τό χαρτί τουαλέτας στό τραπέζι .
* Αλλαγές στη διάθεση –
Όλοι μας έχουμε υπάρξει λυπημένοι ή κακοδιάθετοι κατά καιρούς. Ωστόσο, ένα άτομο με νόσο Alzheimer παρουσιάζει απότομες εναλλαγές στη διάθεση (μπορεί να είναι ήρεμος και απότομα
να ξεσπάσει σε κλάματα ή να θυμώσει) άνευ λόγου και αιτίας.
* Προσωπικότητα –
Η προσωπικότητα συνήθως μεταβάλλεται σε κάποιο βαθμό με την ηλικία, αλλά η προσωπικότητα ενός ατόμου με νόσο Alzheimer μπορεί να μεταβληθεί σημαντικά και το άτομο να γίνει
εξαιρετικά συγχυσμένο, καχύποπτο, φοβισμένο ή να εξαρτάται υπερβολικά από κάποιο συγγενικό πρόσωπο.
Πώς γίνεται η διάγνωση της νόσου Alzheimer ;
Η διάγνωση της νόσου Alzheimer είναι συχνά δύσκολη, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα στάδια, ωστόσο είναι σημαντική για τη διάκριση της νόσου Alzheimer από άλλες μορφές άνοιας
και τον αποκλεισμό διαφόρων αιτιών των συμπτωμάτων που απαιτούν ειδική θεραπεία. Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη εξέταση που να καθορίζει αν κάποιος όντως πάσχει από τη νόσο
Ωστόσο, οι ιατροί μπορούν να προσδιορίσουν με αρκετή ακρίβεια αν κάποιος πάσχει από τη νόσο Alzheimer διενεργώντας μια σειρά ανιχνευτικών εξετάσεων για να αποκλείσουν αλλες Επίσης, εξετάζουν προσεκτικά την ψυχική και νοητική κατάσταση του ατόμου. Οι κύριες εξετάσεις που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση της νόσου Alzheimer εξετάζουν τη μνήμη, την ομιλία,
τις αντιληπτικές δεξιότητες, την προσοχή, τον προσανατολισμό, την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και τις λειτουργικές ικανότητες.
Ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να διαγνώσει την αιτία αυτών των προβλημάτων και οι ειδικοί εκτιμούν ότι ένας ειδικευμένος
ιατρός μπορεί να διαγνώσει τη νόσο Alzheimer με ακρίβεια μεγαλύτερη από 90%.
Όταν τα αποτελέσματα δεν είναι καθοριστικά, οι ιατροί μπορεί να ζητήσουν περαιτέρω εξετάσεις, όπως αξονικές τομογραφίες εγκεφάλου, προκειμένου να εντοπίσουν περιοχές του εγκεφάλου
που έχουν υποστεί βλάβη. Τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων μπορούν να παράσχουν περαιτέρω στοιχεία που υποστηρίζουν τη διάγνωση .
Πώς θεραπεύεται η νόσος Alzheimer ;
Προς το παρόν δεν υπάρχει γνωστή θεραπεία ή πρόληψη για τη νόσο Alzheimer, ωστόσο διατίθενται διάφορα φαρμακευτικά σκευάσματα για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.
Ο ιατρός πρέπει να εκτιμά ποια είναι η καταλληλότερη θεραπεία για κάθε άτομο και να παρακολουθεί τον ασθενή προσεκτικά, ώστε να αξιολογεί αν η θεραπεία πρέπει να τροποποιηθεί καθώς
τα συμπτώματα της νόσου εξελίσσονται. Ο ιατρός προτείνει επίσης αλλαγές στον τρόπο ζωής με σκοπό τη διαχείριση της νόσου.
Είναι σημαντικό, η διάγνωση να γίνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα. Η έγκαιρη διάγνωση, η έναρξη της θεραπείας και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής από τα πρώιμα στάδια
της νόσου θα βοηθήσουν τους ασθενείς να προετοιμαστούν για το μέλλον αναλαμβάνοντας τη διαχείριση της νόσου από νωρίς.
Κάποια πιό ιδιάιτερα στοιχεία .
Η νόσος Alzheimer εξελίσσεται σταδιακά για διάστημα μηνών ή ετών και βαθμιαία καταστρέφει τη μνήμη, τη λογική, την κρίση, την ομιλία και τελικά την ικανότητα διεκπεραίωσης
ακόμα και των πιο απλών δραστηριοτήτων.
Οι ασθενείς με νόσο Alzheimer αντιμετωπίζουν προβλήματα με τη σκέψη και τη συμπεριφορά σε τέτοιο βαθμό που επηρεάζουν την εργασία, τα χόμπι ή την κοινωνική ζωή τους.
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι άγνωστης αιτιολογίας και έχει τρία στάδια βαρύτητας: ελαφράς , μεσαίας και βαριάς. Στην Ευρώπη περίπου 7,21 εκ. άνθρωποι είχαν διαγνωσθεί με τη νόσο,
ενώ ο αριθμός αυτός αναμένεται να υπερδιπλασιασθεί μέχρι το 2050, οπότε εκτιμάται ότι 16,51 εκ. άνθρωποι θα έχουν προσβληθεί από αυτή την ασθένεια.
Περίπου 62% των ασθενών παγκοσμίως είναι γυναίκες, γεγονός που οφείλεται σε ένα βαθμό στα μικρότερα ποσοστά θνησιμότητας των γυναικών.
Η εκφύλιση του εγκεφάλου έχει σαν αποτέλεσμα οι περιοχές του εγκεφάλου που έχουν προσβληθεί να συρρικνώνονται .Υπάρχει απώλεια νευρώνων που εξελίσσεται σε εγκεφαλική ατροφία.
Η ατροφία είναι ιδιαίτερα έντονη στον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που παίζει σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση νέων αναμνήσεων.
Εμφανίζεται σε μεγάλη ηλικία και σε περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων η διάγνωση τίθεται σε ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω.
Οι ασθενείς τυπικά εισέρχονται στα πιο σοβαρά στάδια της νόσου σε διάστημα επτά έως 10 ετών από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων.
Τα άτομα σε αυτό το στάδιο χάνουν την δυνατότητα να επικοινωνήσουν και να φροντίσουν τον εαυτό τους. Εξαίρεση αποτελεί η πρώιμης έξαρσης όταν η νόσος σχετίζεται
με κληρονομικούς παράγοντες και έχει ταχύτατη εξέλιξη.
Η διάγνωση θα γίνει με βάση την κλινική εικόνα και τα τεστ που μετρούν την μνήμη, την γλωσσολογική επιδεξιότητα και άλλες ικανότητες που σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Η φροντίδα αυτών των ασθενών γίνεται από το οικογενειακό περιβάλλον ή από ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό άρα είναι πολυδάπανη και χρειάζεται εκπαίδευση
Π.χ.Η βοήθεια, στον ασθενή, προκειμένου να βρίσκει τα προσωπικά του αντικείμενα. Η κατανόηση της δυσκολίας που αντιμετωπίζει ο ασθενής στις προσωπικές του σχέσεις .
Η αντιμετώπιση της απρεπούς σεξουαλικής συμπεριφοράς και της τάσης για επιθετικότητα και άσκηση βίας και η υποστήριξη του ασθενούς όταν αντιμετωπίζει άγχος και κατάθλιψη .¨
όλα αυτά είναι δυσβάσταχτα για έναν απλό άνθρωπο είναι σαν να φορτώνεις σε ένα γαϊδουράκι μία πολυκατοικία.
Όμως το πιο δύσκολο, για τους φροντιστές, είναι να καταλάβουν ότι αυτή η ασθένεια δεν έχει δρόμο επιστροφής στην κανονική ζωή.
Ο ασθενής άλλαξε για πάντα προσωπικότητα και συμπεριφορά άσχετα αν σωματικά και φυσιογνωμικά δεν έχει αλλάξει !!!
Αν και η νόσος Alzheimer είναι ανίατη, υπάρχουν θεραπείες που επιβραδύνουν προσωρινά την εξέλιξη των συμπτωμάτων.
Πηγή :Τμήμα Νευροφυσιολόγίας Ιατρικής Σχολής Πανεπ.Αθηνών.
Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης. (National Institute of Aging)
Το κείμενο βασίζεται σε πληροφορίες από το Ιατρικό Κέντρο Σαν Φρανσίσκο του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια.
Επιστροφή στην αρχική σελίδα.
Διαβάστε περισσότερα...
